Wasmachine en droger op één groep: mag dat?

De vraag of een wasmachine en droger op één groep mogen, komt bijna altijd op hetzelfde moment: er staat een nieuwe droger in de gang, en in de bijkeuken zit maar één stopcontact. Het korte antwoord is dat het soms kan, maar lang niet altijd. Het hangt af van wat uw apparaten daadwerkelijk vragen en of ze tegelijk verwarmen. In dit artikel leest u hoe u dat zelf nagaat, waarom de bekende vuistregel van 2.000 watt genuanceerder ligt dan vaak wordt beweerd, en welke oplossingen er zijn als het niet past.

Wat betekent "op één groep" eigenlijk?

Een groep is één circuit in uw meterkast, beveiligd door een eigen installatieautomaat. De meest voorkomende is een automaat van 16 ampère. Bij de Nederlandse netspanning van 230 volt komt dat neer op een maximum van ongeveer 3.680 watt dat u er gelijktijdig uit kunt trekken.

Dat getal is een grens voor doorlopend gebruik, niet voor een fractie van een seconde. Een automaat laat een korte piek toe — anders zou hij elke keer afslaan als een koelkastmotor aanslaat. Maar een belasting die minutenlang boven de 16 ampère blijft, schakelt hij uit. Precies dat gebeurt wanneer twee verwarmingselementen tegelijk aanstaan.

Belangrijk om te onthouden: het aantal stopcontacten op een groep zegt hier niets over. Het gaat uitsluitend om het vermogen dat u er op hetzelfde moment uit haalt.

De vuistregel van 2.000 watt, en waarom die nuance verdient

U komt online veel de stelling tegen dat NEN 1010 "verplicht" dat elk apparaat boven 2.000 watt een eigen groep krijgt. Dat is een versimpeling. De norm bevat geen lijst met apparaten en bijbehorende grenzen.

Wat NEN 1010 wél vraagt, is dat een eindgroep berekend is op de belasting die erop wordt aangesloten, en dat de installatie onder normale gebruiksomstandigheden goed blijft functioneren. Sinds de versie van 2007 staan er ook geen tabellen meer in met een maximumaantal wandcontactdozen per groep: de installateur maakt zelf een ontwerp dat past bij het gebruik.

De 2.000-wattgrens is dus een praktijkregel die installateurs hanteren omdat hij goed werkt. Boven die waarde blijft er zo weinig ruimte over op een groep van 16 ampère dat een tweede zwaar apparaat vrijwel zeker problemen geeft. Het is een verstandige ontwerpkeuze, geen wetsartikel. Dat onderscheid is nuttig, want het betekent dat u niet klakkeloos hoeft te geloven dat "het moet van de norm" — maar ook dat een installateur die het adviseert, daar een goede technische reden voor heeft.

Kijk op het typeplaatje: wat vragen uw apparaten echt?

Alles draait om de aansluitwaarde van úw specifieke apparaten. Die staat op het typeplaatje — meestal op de achterkant, in de deuropening of achter het pluisfilter — en in de handleiding. Zoek naar een waarde in watt (W) of een stroom in ampère (A).

Globale richtwaarden voor huishoudelijke apparatuur:

• Wasmachine: ongeveer 2.000 tot 2.500 watt tijdens het verwarmen van het water.
• Condensdroger of luchtafvoerdroger: ongeveer 2.200 tot 2.800 watt, en dat vrijwel de hele cyclus lang.
• Warmtepompdroger: ongeveer 800 tot 1.200 watt, omdat die warmte hergebruikt in plaats van opwekt.
• Was-droogcombinatie: doorgaans 2.000 tot 2.400 watt, maar het droogprogramma loopt lang door.

Hier zit meteen het antwoord op de meeste situaties. Een wasmachine met een condensdroger komt samen al snel op 4.500 tot 5.300 watt. Dat past niet. Dezelfde wasmachine met een warmtepompdroger komt uit op ruwweg 3.000 tot 3.700 watt, en dat is grensgeval tot ruim voldoende.

Het draait om overlap in tijd

Een detail dat vaak wordt overgeslagen: een wasmachine verwarmt alleen aan het begin van het programma, meestal de eerste vijftien tot dertig minuten. Daarna gebruikt hij nog maar een paar honderd watt voor de trommelmotor. Een condensdroger daarentegen verwarmt nagenoeg continu.

Start u de droger pas nadat de was klaar is, dan overlappen de pieken niet en gebeurt er niets. Zet u ze tegelijk aan — of programmeert u de wasmachine met uitgestelde start terwijl de droger al draait — dan slaat de automaat eruit. Veel mensen concluderen daaruit dat hun installatie "soms wel en soms niet werkt". Dat is niet zo: de installatie doet exact wat hij hoort te doen.

Het dubbele stopcontact: een hardnekkig misverstand

Is er maar één wandcontactdoos, dan ligt een dubbel stopcontact of een stekkerdoos voor de hand. Doe dat bij deze apparaten niet.

Een dubbele wandcontactdoos is ontworpen voor 16 ampère in totaal, niet per contact. Beide contacten delen hetzelfde klemmenblok en dezelfde toevoerdraad. Sluit u er twee zware apparaten op aan, dan loopt alle stroom door één verbinding. Die wordt warm, de veerspanning in de contactbussen verslapt, de overgangsweerstand loopt op, en dan gaat het snel: verkleuring, een schroeilucht en uiteindelijk een gesmolten contactblok. Merkt u dat uw stopcontact warm aanvoelt of bruin verkleurt, lees dan ons artikel over een warm stopcontact en schroeilucht — dat is een situatie waarin u niet moet wachten.

Bij een verlengsnoer komt er nog een probleem bij: de aders zijn vaak 1,0 of 1,5 mm² in plaats van de 2,5 mm² van een vaste wasmachineleiding, en een opgerold snoer kan zijn warmte niet kwijt.

Waarom Amsterdamse woningen hier vaak tegenaan lopen

In nieuwbouw is dit zelden een discussie: daar is standaard een aparte wasmachinegroep aangelegd. In de Amsterdamse woningvoorraad ligt dat anders.

Veel bovenwoningen in de Jordaan en De Pijp hebben een meterkast uit de jaren zeventig of tachtig met vier tot zes groepen, ontworpen voor een huishouden zonder vaatwasser, droger of inductiekookplaat. De wasmachine is destijds aangesloten op de dichtstbijzijnde stopcontactgroep, vaak die van de keuken. Komt er nu een droger bij, dan hangt er ineens een compleet wasarrangement aan een circuit dat ook de koelkast, de waterkoker en de magnetron voedt.

Twee andere situaties zien wij regelmatig in de stad. In smalle panden staat de wasmachine soms in de badkamer of in een kast op de overloop, waar helemaal geen eigen leiding naartoe loopt. En in gesplitste panden staan de apparaten in een berging in de kelder, aangesloten op een gemeenschappelijke groep van de VvE — waarbij niemand precies weet wie die groep beheert en of hij nog berekend is op het huidige gebruik.

Wilt u weten hoeveel groepen uw woning eigenlijk zou moeten hebben, dan geeft ons artikel over het aantal groepen in de meterkast daar een praktische rekenmethode voor.

Nog iets om rekening mee te houden: de aardlekschakelaar

Overbelasting is niet de enige reden waarom het misgaat. Elk apparaat met een elektronische besturing heeft een ontstoringsfilter dat een kleine lekstroom naar aarde veroorzaakt — enkele milliampères per apparaat, volkomen normaal.

Een aardlekschakelaar van 30 milliampère mag echter al ergens tussen de 15 en 30 milliampère uitschakelen. Hangen er meerdere apparaten met zo'n filter achter dezelfde aardlekschakelaar, dan tellen die lekstromen op. Het gevolg is een installatie die af en toe zonder aanwijsbare reden afslaat, meestal precies op het moment dat er iets bij wordt ingeschakeld. Herkent u dat patroon, dan gaat ons artikel over een aardlekschakelaar die steeds afslaat dieper in op het opsporen van de oorzaak.

Dit is meteen een argument om zware apparaten niet alleen over aparte groepen, maar ook over verschillende aardlekschakelaars te verdelen.

De oplossingen, van eenvoudig naar grondig

Uw gebruik aanpassen

Kosteloos en soms voldoende: laat wasmachine en droger nooit tegelijk verwarmen. Dat werkt alleen als de rest van de groep licht belast is en u de discipline volhoudt. Bij een condensdroger is het geen serieuze oplossing, want die verwarmt bijna continu.

Een vermogenswachter

Er bestaan schakelaars die tussen beide apparaten worden geplaatst en het vermogen bewaken: vraagt het ene apparaat stroom, dan wordt het andere kortstondig onderbroken. Dat kan uitkomst bieden in een woning waar echt geen extra groep bij kan. Het is een noodgreep, geen volwaardige vervanging van een tweede groep, en het verlengt de droogtijd aanzienlijk.

Een extra groep bijplaatsen

De gebruikelijke oplossing. Een elektricien plaatst een extra automaat in de groepenkast en trekt een nieuwe leiding van 2,5 mm² naar een eigen wandcontactdoos bij de apparaten. Reken op ongeveer 150 tot 300 euro per groep, inclusief materiaal en arbeid. De prijs hangt vooral af van de leidinglengte en of de kabel weggewerkt moet worden in wand of vloer — in een oud pand met stevige muren kost dat merkbaar meer tijd dan in een moderne woning.

Voorwaarde is wel dat er vrije ruimte in de kast zit en dat er een aardlekschakelaar aanwezig is met capaciteit over.

De groepenkast vervangen

Zit de kast vol, ontbreken aardlekschakelaars, of hangen er nog ouderwetse draadzekeringen in, dan is losse uitbreiding niet zinvol. Dan is het vervangen van de groepenkast de verstandigere investering: u krijgt in één keer voldoende groepen, moderne beveiliging en een overzichtelijke indeling. In Amsterdam ligt dat doorgaans tussen 500 en 1.200 euro, afhankelijk van het aantal groepen en aardlekschakelaars.

Loopt de wens verder — een wasmachine op een andere plek, een vaatwasser erbij, of een complete herindeling van de elektra bij een verbouwing — dan valt dat onder een bredere elektra-installatie.

Wanneer een elektricien inschakelen

Schakel in elk geval een elektricien in wanneer de automaat eraf slaat zodra u beide apparaten gebruikt, wanneer het stopcontact of de stekker warm wordt, of wanneer u een schroeilucht ruikt. Hetzelfde geldt als u een nieuwe droger wilt aansluiten en niet zeker weet of de bestaande groep het aankan: één blik op het typeplaatje en in de meterkast levert binnen een paar minuten een duidelijk antwoord op.

Werkzaamheden in de groepenkast zelf zijn geen klus voor de zaterdagmiddag. Het bijplaatsen van een groep betekent werken aan een installatie die onder spanning staat, en een verkeerd gekozen kabeldoorsnede of een slecht aangedraaide klem levert precies het brandrisico op dat u wilde voorkomen.

Tot slot

Of uw wasmachine en droger samen op één groep kunnen, hangt niet af van een algemene regel maar van twee getallen op uw eigen typeplaatjes en van de vraag of de apparaten tegelijk verwarmen. Een wasmachine met een moderne warmtepompdroger past er meestal wél op; diezelfde wasmachine met een condensdroger vrijwel nooit. En een dubbel stopcontact of verlengsnoer is in beide gevallen de verkeerde route.

Twijfelt u over de belasting van uw groepen, of wilt u een extra groep laten aanleggen? Stroomwerk Amsterdam beoordeelt uw meterkast ter plaatse en vertelt u eerlijk of uitbreiden volstaat of dat vervangen verstandiger is. Neem vrijblijvend contact op voor advies of een prijsopgave op maat.